Химийн элементүүдийн үелэх систем

Био-аюулгүйн 1, 2, 3, 4 дүгээр зэрэглэлийн лабораториудын зориулалт, шаардлага, ялгаа

Эндээс уншина уу.

Монгол орны шувуудын зүйлийн бүрдлийн жагсаалт (Латин, Монгол, Англи нэрс)

ДНХ-ийн дараалал тогтоох

Эх сурвалж: www.yourgenome.org

Тус видео хичээлийг эх сурвалжаас үзнэ үү.

Жич: Агуулгын алхамыг зураг болгон татаж, тайлбарыг орчуулав.

ДНХ-ийн дарааллыг тогтооно гэдэг нь түүнийг бүтээгч нэгж
буюу СУУРЬ ямар дарааллаар байрласныг илрүүлэх ажиллагаа юм.

Ажлын амт

2017 оны 6 дугаар сарын 24

Ууганаа, Болдоо хоёр Хошиба багшийнхаа заасан арга ухаанаар зөгий маллаж анхны балаа хураалаа.  

Ууганаа Хошиба багшийн хамт

ДНХ-ийн репликац

Эх сурвалж: www.youtube.com
Бүтээлийн эзэн: Amoeba sisters LLC
Олон нийтийн сүлжээнд тавигдсан огноо: 2014 оны 6 дугаар сарын 16

ДНХ-ийн репликац 
(ДНХ-ийн нэг молекулаас хоёр ижил хуулбар бий болох үйл явц)

Эсийн удирдлагын төв болох ДНХ таны шинж төрхийг кодолдог.

Өөрөөр хэлбэл, ДНХ таныг бий болгосон гол хүчин зүйл юм.

Транскрипц ба трансляц

Эх сурвалж: www.youtube.com 
Бүтээлийн эзэн: The McGraw-Hill Companies
Бүтээсэн он: 2010
Тус видео хичээлийг эх сурвалжаас үзнэ үү. 
Жич: Агуулгын алхам тус бүрийг зураг болгон татаж, тайлбарыг орчуулав.
Транскрипц (ДНХ-г хуулсан РНХ бий болох) ба трансляц (РНХ-г ашиглаж уураг бий болох процесс) гэдэг үгсийн утгыг доорх зургаар тайлбарлав.

ДНХ-ээс РНХ, РНХ-ээс уураг үүснэ (www.atdbio.com)

Хоол тэжээлээр авсан олон төрлийн шимт бодис 
бие махбодын үйл ажиллагааг хангана. 
Гэвч бидний бие хоол боловсруулах замд орж ирсэн хүнсийг 
тэр чигээр нь ашиглаж чаддаггүй.

Олон төрлийн уураг, энзимүүд 
хоол боловсруулах замд орж ирсэн 
хүнсийг эсэд нэвчихүйц шимт бодис болтол задална.

Тэгэхээр бидний амьдралыг тэтгэгч
уургууд хаана, хэрхэн бий болдог вэ?

Эсийн бүтэц

Эх сурвалж:www.youtube.com

2015 оны 3 дугаар сарын 18

Nucleus Medical Media агентлагийн бүтээл "Эсийн бүтэц" видео хичээлийг дээрх эх сурвалжаас үзнэ үү. 

Жич: Тус хичээлийн агуулгын алхам бүрийг зураг болгон татаж, тайлбарыг орчуулав.

Эс бол организмын хамгийн жижиг амьд нэгж юм. 
Ямар төрлийнхөөс үл хамааран бүх эсэд 3 ижил зүйл байдаг.

Адууны махыг таних шинэ арга

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org
2014 оны 12 дугаар сарын 19

Норвич дахь Судалгааны паркийн Хүнсний судалгааны хүрээлэнгийн эрдэмтэд Oxford Instruments компанитай хамтран ДНХ-гийн шинжилгээг бодвол харьцангуй богино хугацаанд, хямд зардлаар адууны махыг үхрийнхээс ялгах арга боловсруулжээ. Адуу, үхэр хоёрын тэжээл боловсруулах тогтолцоо адилгүй бөгөөд өөхөнд агуулагдах тосны хүчлийн найрлага нь өөр байдаг. Шинэ арга нь эмнэлгийн соронзон резонанст томограф (MRI)-ын сканертай төстэй технологи ашиглан өөхний химийн бүтцийн ялгааг илрүүлж, аравхан минутын дотор махыг адууных уу, үхрийнх үү гэдгийг хэлэх аж.      

Ботоксын "аялал"

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2015 оны 5 дугаар сарын 6

(blog.ravalmd.com)

Квинслендын их сургуулийн судлаачид Clostridium botulinum бактерийн хор болох Ботокс буюу Botulinum А ийлдсэн хэвшлийн мэдрэлийн хор (Botulinum neurotoxin serotype A) төв мэдрэлийн тогтолцоонд хэрхэн "зочилдгийг" тогтоожээ. "Үрчлээг тэнийлгэгч" хэмээн алдаршсан Ботокс нь хэсэг газар урт хугацааны саажилт үүсгэдэг тул хэт идэвхжсэн, татсан булчинг эмчлэхэд гойд ач холбогдолтой. 

Clostridium botulinum (en.wikipedia.org)

"Энэхүү онцгой чадамжтай хорыг тарихад тодорхой хэмжээгээр бидний мэдрэлээр дамжин ''аялах" чадвартай юм байна. Анагаах ухаанд Ботоксыг хэрэглэснээр сөрөг нөлөө илрээгүй ч уг өндөр идэвхтэй хор төв мэдрэлийн тогтолцоонд хэрхэн хүрдэгийг тогтоосон нь чухал нээлт боллоо. Учир нь Баруун Нилийн халуурал болон галзуугийн вирүсүүд ийм замаар тархдаг. Үүний нарийн учрыг ойлговол дээрх өвчнүүдийг эмнэх шинэ аргыг нээхэд дэм болж магадгүй." гэж Квинслендын их сургуулийн Тархи судлалын хүрээлэнгийн лабораторийн эрхлэгч, профессор Фредерик Менье өгүүлсэн байна. Түүний баг Botulinum хорны дан молекулууд мэдрэлийн судлаар өндөр хурдтай дамжиж байгааг анх удаа нүдээр үзжээ.

Бүлээн цустай байхын учир юу вэ?

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2009 оны 3 дугаар сарын 9 Та юм идэхгүйгээр 2 сараас илүү амьд байж чадахгүй. Харин матар нэг жил, бүр түүнээс ч урт хугацаагаар амьдрах чадвартай гэнэ. Яагаад ийм ялгаатай байдаг юм бол? Учир нь та идсэн хоолныхоо ихэнхийг дулаан үүсгэхэд зарцуулдаг байна. Бүлээн цустны буюу дотроосоо халдаг амьтдын эволюци хөгжил нь амьдралын агуу нууцуудын нэг ажээ.  Бүлээн цуст амьтан (www.sheppardsoftware.com) Хүйтэн цуст амьтан (www.sheppardsoftware.com) Мэдээж бүлээн цустай байхын ач тус гэж бий. Дулаацах гэж нар луу зүтгээд байхгүйгээр идэвхтэй хөдөлгөөнөөр асуудлыг шийдэх боломжтой. Гэхдээ л шувуу биеийнхээ дулааныг 40 хэмд барихын тулд ихээхэн хөдөлмөрлөх шаардлагатай болдог. Зарим бүлээн цуст амьтад ижилхэн бие хаатай мөлхөгчдийн сарын хүнсийг нэг өдрийн дотор л зооглочихдог гэнэ. Стандарт онолоор бүлээн цус идэвхтэй махчин амьтанд бий болсон гэж үздэг. Гэтэл өнгөрсөн жил махчин амьтанд биш харин шим тэжээлийн тэнцвэрт байдлыг хангах үүрэгтэйгээр өвсөн тэжээлтэн амьтанд үүссэн гэсэн тэс өөр онол дэвшигдсэн байна. Хэдийгээр үүнийг дэмжих эрт байгаа ч энэ онол бидний зарлага ихтэй амьдралыг тайлбарлахаас гадна динозавруудын талаархи асуултад хариу өгч магадгүй юм.

Компьютер томографын цацраг цөмийн бөмбөгийнхтэй адил хүчтэй

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2007 оны 5 дугаар сарын 28

“Хэтэрхий няхуур” эмч нар шаардлагагүй үед рентген технологи ашигладаг дүрс оношлогоо хийлгэхийг өвчтөнүүддээ “үүрэгддэг” нь тэднийг хорт хавдрын эрсдэл рүү хөтөлж байгааг цацраг судлаачид сануулсан байна. 

Компьютер томографын машин 
(en.wikipedia.org)

Хүний тархины компьютер томографын зураг 
(en.wikipedia.org)

Цацраг судлаачдын хувьд хамгийн их анхаарал татаж байгаа асуудал бол компьютер томограф буюу СТ/САТ скан аж. Үүнийг зөв хэрэглэвэл амьдралыг авардаг гэдгийг мэргэжилтнүүд хүлээн зөвшөөрдөг хэдий ч хүн бүтэн биеийн компьютер томограф хийлгэснээр ердийн рентгенээс 500 дахин илүү цацраг туяанд өртдөг бөгөөд өөрөөр хэлбэл Дэлхийн II дайны үед Японд болсон атомын дэлбэрэлтийн төв цэгээс 2.4 км зайд амьдарч байсан хүмүүст нөлөөлсөнтэй ижил хэмжээний цацрагт нэрвэгддэг байна.

Зүрхний нээлттэй мэс ажилбарын дараа өвчүүний ясыг цавуудан нийлүүлэх болов

Мэдээний эх сурвалж: www.sciencedaily.com

2009 оны 11 дүгээр сарын 19

Зүрхний нээлттэй мэс ажилбар хийх зорилгоор дэлгэсэн өвчүүний ясыг буцааж нийлүүлэхийн тулд ястай түргэн бэхлэгдэж түүний эдгэрэх явцыг хурдасгадаг цавуу ашиглах болсон байна. 

Өвчүү нээх ажилбар (www.cts.usc.edu)

“Зүрхний нээлттэй мэс ажилбарын дараа өвчүүний ясыг хэдэн долоо хоногийн хугацаанд биш хэдэн цагийн дотор эдгээх боломжтой боллоо. Мэс засал хийлгэсэн өвчтөн бүрэн эдгэрч, биеийн хүчний бүхий л үйлдлийг хийх чадвартай болтол хэдэн сар биш хэдэн өдөр л хангалттай.” гэж энэхүү аргыг санаачлагч, Калгарын их сургуулийн Анагаах ухааны факультетийн зүрхний мэс засалч, доктор Пол В.М.Федак мэдэгдсэн байна.

Одоогоор уг аргыг 20 гаруй өвчтөн дээр туршиж үзээд байгаа аж. Шинэ аргын ачаар мэс заслын дараах өвдөлт, бие тавгүйрхэх байдал багасч, хүчтэй мэдээ алдуулах эмийн хэрэглээ үлэмж буурсанаас гадна эдгэрэлтэнд нэн чухалд тооцогддог гүнзгий амьсгалах чадамж ч мөн сайжирчээ.

Өөх тос ихтэй хоол биднийг тэнэг, залхуу болгодог уу?

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2009 оны 9 дүгээр сарын 8

Америкийн туршилтын биологийн нийгэмлэгүүдийн холбоо (FASEB)-ны сэтгүүлд өөх тос ихтэй хоол хүнс нь эрүүл мэндэд ямар хор учруулдаг талаар нэгэн судалгааны дүнг нийтэлжээ.

Харханд өөх тос ихтэй тэжээл өгөхөд 10 хоногийн дотор хөдөлж явахдаа хөшүүн болсноос гадна богино хугацаанд ой санамжаа алдаж байгаа нь ажиглагджээ. Энэ судалгааны үр дүн бидний юу бодож сэтгэж, яаж хөдөлж явж байгаа нь юу идэж байгаатай ихээхэн холбоотой болохыг харуулав.

Бактер бодсоноос чинь илүү "ухаантай"

Мэдээний эх сурвалж: www.sciencedaily.com

2010 оны 1 дүгээр сарын 19 

Мэдээж бактерууд хүн, нохой, шувуу шиг сэтгэж чадахгүй ч Теннессигийн Их сургуулийн судлаачид тэднийг бодож байснаас илүү ”ухаантай” болохыг тогтоосон нь орчны өөрчлөлтөнд бактеруудын үзүүлэх хариу урвал, дасан зохицлын талаархи судалгаанд дэвшил гаргаж, анагаахын шинжлэх ухаан төдийгүй хөдөө аж ахуйн салбарт шинэчлэл хийхүйц бүтээл болжээ. Тус судалгааны үр дүн нь хөнөөлт бактеруудтай тэмцэх шинэ эм бэлдмэл бүтээх, ашигтай бактеруудыг хөдөө аж ахуй болон бусад салбарт “дайчлах” арга замуудыг эрэлхийлэхэд дэм үзүүлэх юм байна.

Escherichia coli (en.wikipedia.org)

Azospirillum brasilense (commtechlab.msu.edu)

Диализыг орлох хиймэл бөөрний загвар бүтээв

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2010 оны 9 дүгээр сарын 14

Сан Францискогийн Калифорний Их сургуулийн Био-инженерчлэл, эмчилгээний шинжлэх ухааны тэнхимийн доктор Шюво Рой инженер, биологич, эмч нөхдийн хамтаар хэзээ нэгэн өдөр диализын хэрэгцээг үгүй хийх шилжүүлэн суулгах боломжтой хиймэл бөөрний анхны бодит загварыг боловсруулсан байна. Тус төхөөрөмж нь жинхэнэ бөөрний бодис солилцоо болон усны тэнцвэрт байдлыг хангах чадварыг хуулбарласан хэдэн мянган бичил шүүлтүүр болон биореактороос бүтжээ.

Бөөрний диализ ажиллах зарчим (biology-igcse.weebly.com)

Шилжүүлэн суулгасан эрхтэнийг ховхорч унахгүй байлгах арга

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2008 оны 2 дугаар сарын 5

Донор эрхтэнтэй хамт дархлааны тогтолцооны тодорхой хэсгийг шилжүүлэн суулгавал эрхтэнийг ховхорч унахаас сэргийлэх тул насан турш дархлаа дарангуйлагч эм хэрэглэх шаардлагагүй болдгийг тогтоосон байна.

Бие даасан судалгааны гурван багийн цөөхөн өвчтөн дээр туршсан энэхүү ажлын үр дүн New England Journal of Medicine сэтгүүлд хэвлэгджээ.

Цус бүтэхүй (www.eurostemcell.org)

Инженерүүд бактерийн завь сэлүүрдэхтэй төстэй хөдөлгөөнийг анх удаа нүдээр харав

Мэдээний эх сурвалж: www.sciencedaily.com

2009 оны 9 дүгээр сарын 26

Йелийн инженерүүд анх удаа шингэн тэжээлт орчинд E. coli бактер завь сэлүүрдэхтэй төстэй хөдөлгөөн хийхийг нүдээр харсан байна.
Physical Review Letters сэтгүүлийн 2009 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдрийн дугаарт нийтлэгдэх тэдний судалгаа нь бактерийн  хөдөлгөөний механизмын талаархи ойлголтыг зузаатгаснаар халдвараас сэргийлэх аргыг боловсронгуй болгоход дэм болох аж.

Эрдэмтэд E. сoli болон бусад янжуур хэлбэрт микроорганизмууд нь тодорхой мөчлөгийн давтамжтайгаар урсгал дагасан завь сэлүүрдэхтэй төстэй хөдөлгөөн хийдэг гэсэн онолыг олон жилийн өмнөөс дэвшүүлж байсан ч өнөөг хүртэл хэн ч шууд харж чадаагүй байв.

Зургийг: Хюр Косер/Йелийн их сургууль

Лабораторийн аргаар гахайн мах “ургуулав”

Мэдээний эх сурвалж: www.vetscite.org

2009 оны 12 дугаар сарын 15

Нидерландын Эйндховений Их сургуулийн физиологийн ухааны профессор Марк Постоор ахлуулсан судлаачид амьд гахайнаас миобласт (булчин үүсгүүр) эсийг ялган авч амьтны хээлийн цус агуулсан тэжээлт орчин (цаашдаа нийлэг тэжээлт орчин ашиглах төлөвлөгөөтэй байгаа) бүхий петрийн аяганд ургуулж анх удаа гахайн мах гаргаж авсан байна.

Одоогоор гаргаж аваад байгаа мах нь наалдамхай, шалбайсан, амтгүй булчин боловч байгалийн махтай дүйцэх хэмжээнд хүргэх арга замуудыг эрэлхийлж байгаа ажээ.

Мал эмнэлгийн сэтгүүлүүдийн чансаа

Доорх линкээр орж танилцана уу.
www.scimagojr.com