Д.Ууганбаяр, Н.Одонцэцэгийн блог

Д.Ууганбаяр, Н.Одонцэцэгийн блог
Дашзэвгийн Ууганбаяр, Намсрайжавын Одонцэцэгийн блог (Утас: 976-98651093)

2017/01/10

Хариуцлага = Итгэлцэл (Японд суралцсан тэмдэглэлээс / Хоёрдугаар хэсэг: Зөгийн биологи, зөгийн бүлийн зохион байгуулалт, зөгийд тохиолддог өвчин эмгэг, тэмцэх арга хэмжээ)

Тэмдэглэл хөтөлсөн: Н.Одонцэцэг
2016 оны 12 дугаар сарын 12-21

Нэгдүгээр хэсэг: Зөгийн аж ахуйн үйлдвэрлэл, худалдааэндээс уншина уу.

Үргэлжлэл
Энэ удаа Тамагава их сургуулийн Балт зөгийн шинжлэх ухаан, судалгааны төв (Honeybee Science Research Center, Tamagawa University)-ийн Накамура багшаар заалгасан хичээлээсээ маш товч хуваалцъя.

Сургалтын үеэр (Зургийг Майко Мори)
Тус байгууллага нь балт зөгийн биологи, зөгийн бүлийн зохион байгуулалт, тоос хүртээлтийн судалгаа хийхээс гадна малын эмч нарт зориулж богино хугацааны сургалт явуулдаг ажээ. Японы мал эмнэлгийн сургуульд зөгийн тухай хичээл маш бага ордог учраас төгсөгчид нь үйлдвэрлэлээс энэ чиглэлийн мэдлэг, дадлагаа олж авдаг гэнэ. Иймд малын эмч нарт зориулсан богино хугацааны сургалтыг зөгийн тухай ойлголт, амьдралын онцлог, арчилгаа маллагааг таниулсан хичээлээр эхэлдэг аж.

2017/01/03

Хариуцлага = Итгэлцэл (Японд суралцсан тэмдэглэлээс / Нэгдүгээр хэсэг: Зөгийн аж ахуйн үйлдвэрлэл, худалдаа)

Тэмдэглэл хөтөлсөн: Н.Одонцэцэг
2016 оны 12 дугаар сарын 12-21

Японы Хөдөө аж ахуй, ойн олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэг (JAICAF)-ээс ЖАЙКА (JICA)-гийн санхүүжилтээр хэрэгжүүлдэг Зөгийн аж ахуйг хөгжүүлэх замаар орон нутгийн орлогыг нэмэгдүүлэх төсөл-өөс зохион байгуулсан "Зөгийн өвчин, зөгийн балны чанарын менежмент" сэдэвт сургалтанд Сэлэнгэ аймгийн Мал эмнэлгийн хэлтсийн дарга С.Ариунтөгс, Улсын мал эмнэлэг, ариун цэврийн төв лабораторийн шинжлэгч эмч С.Мөнхбаяр, тус төслийн мэргэжилтэн, малын эмч Д.Ууганбаяр болон миний бие оролцов.
Юуны өмнө, сургалтыг үр дүнтэй зохион байгуулсан Нишияама-сан, Мори-сан, Хошиба багш, Ёшигаки багш болон бидэнтэй уулзаж байгууллагынхаа талаар цаг хайрлалгүй танилцуулсан нийт хүмүүст чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.

Сургалтын тэмдэглэлээ Хариуцлага = Итгэлцэл хэмээн гарчигласныг анзаарсан буйзаа. Энэ бол Японы бизнес эрхлэгч, тэдний бараа бүтээгдэхүүнийг хянадаг, шинжилдэг байгууллага, худалдан авагч хооронд тогтсон харилцааны мөн чанар ажээ.

Тус сургалтаар зөгийн аж ахуйн үйлдвэрлэл, худалдаа, судалгаа, хяналт, шинжилгээ эрхэлдэг байгууллагуудтай танилцуулсан нь тэдний уялдааг олж харах боломж олгосон цогц санаачилга байлаа. Энэ удаа зөгийн аж ахуйн үйлдвэрлэл, худалдааны талаар олж авсан ойлголтоо товч хуваалцъя.

1. Ерөнхий мэдээлэл
Японд 2010 оноос хойш зөгийчин өрхийн тоо аажим өсөх хандлагатай байсан бол 2013 оноос эхлэн хобби маягаар зөгий үржүүлэх сонирхол хувь хүмүүсийн дунд эрс нэмэгджээ. 2014 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрийн байдлаар нийт 9,306 өрхөд 210,000 бүл зөгий тоологдсон байна. Японы тариаланчид болон зөгийн аж ахуй эрхлэгчдийн дунд харилцан ашигтай хамтын ажиллагаа өргөн дэлгэрчээ. Ихэнх зөгийчин тариалангийн ургамлын тоос хүртээх үйлчилгээ үзүүлж ашиг олдог бол цөөн хэсэг нь бал үйлдвэрлэх зорилгоор зөгийн аж ахуй эрхэлдэг.  
Японы зөгийн балны эргэлтийн ерөнхий дүр зураг 
(Эх сурвалж: JAICAF-ийн сургалтын материалаас)
Зөгийн бал нь балт ургамлын төрлөөс хамааран
цайвар шаргалаас эхлээд хар хүрэн өнгөтэй байдаг.
Япончууд цайвар шаргал өнгөтэй баланд дуртай тул
хар хүрэн балыг голдуу бусад бүтээгдэхүүний орц найрлага болгон ашигладаг аж
(Зургийг: healthyhabitshub.com)

2016/11/02

ДНХ-ийн репликац

Эх сурвалж: www.youtube.com
Бүтээлийн эзэн: Amoeba sisters LLC
Олон нийтийн сүлжээнд тавигдсан огноо: 2014 оны 6 дугаар сарын 16
ДНХ-ийн репликац 
(ДНХ-ийн нэг молекулаас хоёр ижил хуулбар бий болох үйл явц)
Эсийн удирдлагын төв болох ДНХ таны шинж төрхийг кодолдог.
Өөрөөр хэлбэл, ДНХ таныг бий болгосон гол хүчин зүйл юм.

2016/10/20

Транскрипц ба трансляц

Эх сурвалж: www.youtube.com 
Бүтээлийн эзэн: The McGraw-Hill Companies
Бүтээсэн он: 2010
Тус видео хичээлийг эх сурвалжаас үзнэ үү. 
Жич: Агуулгын алхам тус бүрийг зураг болгон татаж, тайлбарыг орчуулав.
Транскрипц (ДНХ-г хуулсан РНХ бий болох) ба трансляц (РНХ-г ашиглаж уураг бий болох процесс) гэдэг үгсийн утгыг доорх зургаар тайлбарлав.
ДНХ-ээс РНХ, РНХ-ээс уураг үүснэ (www.atdbio.com)
Хоол тэжээлээр авсан олон төрлийн шимт бодис 
бие махбодын үйл ажиллагааг хангана. 
Гэвч бидний бие хоол боловсруулах замд орж ирсэн хүнсийг 
тэр чигээр нь ашиглаж чаддаггүй.
Олон төрлийн уураг, энзимүүд 
хоол боловсруулах замд орж ирсэн 
хүнсийг эсэд нэвчихүйц шимт бодис болтол задална.
Тэгэхээр бидний амьдралыг тэтгэгч
уургууд хаана, хэрхэн бий болдог вэ?

2016/10/12

Эсийн бүтэц

Эх сурвалж:www.youtube.com
2015 оны 3 дугаар сарын 18
Nucleus Medical Media агентлагийн бүтээл "Эсийн бүтэц" видео хичээлийг дээрх эх сурвалжаас үзнэ үү. 
Жич: Тус хичээлийн агуулгын алхам бүрийг зураг болгон татаж, тайлбарыг орчуулав.
Эс бол организмын хамгийн жижиг амьд нэгж юм. 
Ямар төрлийнхөөс үл хамааран бүх эсэд 3 ижил зүйл байдаг.

2016/09/15

Бог малын мялзан төст өвчний тандалт хийх үед баримтлах био-хамгааллын дэглэм

Эх сурвалж: www.rr-africa.oie.int
Орчуулсан огноо: 2016.09.15
Орчуулагчаас өгч буй тайлбар: Доорх бичвэрийг ойлгомжтой болгох үүднээс АНУ-ын Хөдөө аж ахуйн яамнаас 2016 оны 3 дугаар сарын 15-17-ны өдрүүдэд манай малын эмч нарт зориулж зохион байгуулсан Амьтны хил дамжин халдварладаг өвчнүүдийн тухай сургалтын илтгэлээс 3 зураг оруулав. Эдгээр зургийг Корнеллын их сургуулийн Мал эмнэлгийн сургуулиас чөлөөнд гарсан профессор Альфонсо Торресын илтгэлээс авсан болно.
 
Био-хамгаалал
Био-хамгаалал гэдэг нь тодорхой нутаг дэвсгэрт өвчин тархахаас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хэрэгжүүлдэг цогц дадал бөгөөд өвчин үүсгэгч нэвтрэх боломж/хөдөлгөөнийг аль болох хамгийн доод түвшинд хүртэл бууруулахад чиглэгдэнэ. Вирүсийн гаралтай ихэнх хил дамжин халдварладаг өвчний үед баримталдаг био-хамгааллын зарчим үндсэндээ ижил боловч тухайн өвчний эпидемиологиос хамаарч бага зэргийн ялгаатай байж болно.

2016/09/08

Бог малын мялзан төст өвчний вакцин, түүнийг хэрэглэх аргачлал

Эх сурвалж: www.oie.int 
2015 он
Бог малын мялзан төст өвчин (БММТӨ)-ий вакцин
Дэлхийн хэмжээнд үхрийн мялзан өвчнийг устгах хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлсний нэг үндэс нь үүсгэгч вирүсийн бүх омгийн эсрэг найдвартай хамгаалах чадвартай вакцин бүтээсэн явдал байлаа. Үүнтэй ойролцоо үр дүн бүхий вакциныг БММТӨ-өөс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх арга хэмжээнд ашиглаж байгаа бөгөөд амьд сулруулсан хэлбэр нь насан туршийн хамгаалах дархлаа үүсгэдэг.
Өнөөгийн байдлаар дэлхийн 20 гаруй үйлдвэрт БММТӨ-ий вакцин үйлдвэрлэж байна. Иймд эдгээр вакциныг үйлдвэрлэлд хэрэглэхээс өмнө Дэлхийн амьтны эрүүл мэндийн байгууллага (ДАЭМБ)-аас боловсруулсан вакцины чанарын стандартад нийцсэн үйлчилгээтэй эсэхийг нь баталгаажуулах нь нэн чухал.

2016/09/07

Бог малын мялзан төст өвчний эмгэг жам

Эх сурвалж: www.mdpi.com (Жич: Зөвхөн Эмгэг жам хэсгийг орчуулав)
2014 оны 6 дугаар сарын 6
Эмгэг жамынхаа гогцоог хүн төрөлхтөнд бүрэн "тайлбарлаж өгөөгүй" хэвээр байгаа бог малын мялзан төст өвчин (БММТӨ/Peste des petits ruminants)-ий  талаар өдийг хүртэл хуримтлуулсан ихэнх мэдлэг нохойн гударга, үхрийн мялзан, улаан бурхан зэрэг бусад өвчин үүсгэгч морбилливирүсүүдтэй харьцуулсан судалгаанд үндэслэжээ. Хэдийгээр морбилливирүсийн халдвар дархлааг дарангуйлдаг гэж үздэг ч уг вирүсийн цочмог явцтай халдвараас илааршсан амьтанд насан туршийн дархлаа тогтох нь олонтой. Гэвч үүний молекул механизмыг гүйцэд ойлгож чадаагүй л байна.

2016/09/01

Бог малын мялзан төст өвчин / Peste des petits ruminants

Эх сурвалж: www.cfsph.iastate.edu
Мэдээллийн шинэлэг байдал: 2015 оны 8 дугаар сар
Хонь, ямааг голдуу өвчлүүлдэг бог малын мялзан төст өвчин (БММТӨ)-ийг гоц халдварт вирүс үүсгэнэ. Ялангуяа ямаанд их халтай; 80-100% өвчлүүлж, үхүүлэх тохиолдол бий. Нэгэн цагт Ойрх Дорнод, Африк, Азийн тодорхой нутгаар хязгаарлагдаж байсан БММТӨ Африк, Азийн бусад хэсэгт хүрээгээ тэлэх болжээ. Мөн халдвар, эмнэл зүйн шинж тэмдэг бүхий өвчлөл бусад туруут амьтан, ялангуяа гөрөөс болон бог малтай удам нэгт зэрлэг амьтад, тэмээ, усны одос үхэрт бүртгэгдээд байна.

2016/08/05

Мал эмнэлгийн боловсрол олгож буй арга барилаа яг одоо эргэцүүлцгээе

Мэдээний эх сурвалж: veterinarynews.dvm360.com
Зохиогчид: Питер Эйр, Роберт Браун, Чарльз Вэйнер, Ричард Дебоус, Жэймс Вилсон
Мал эмнэлгийн анхны сургуулийг 
Клод Буржела 1762 онд 
Лион хотод байгуулжээ 
(en.wikipedia.org)
Мал эмнэлэг, түүний боловсон хүчнийг бэлтгэдэг боловсролын салбарт тулгарч буй сорилт бэрхшээлүүдийг шийдвэрлэх гаргалгааг олохыг хичээж буй баг хамт олон нэлээдгүй байна. Америкийн мал эмнэлгийн холбоо (АМЭХ)-ны ерөнхийлөгч, доктор Тед Кон саяхан хэлсэн үгэндээ 'хувьсан өөрчлөгдөж буй нийгмийн хэрэгцээнд мал эмнэлгийн мэргэжлийг нийцүүлэхийн тулд боловсролын тогтолцоог өөрчлөх шаардлагатай' байгааг цохон тэмдэглэсэн билээ. Тэрээр мэргэжлийнхээ нөхцөл байдлыг мэдрэхийн тулд алсын хараатай, хүсэл зоригтой, шударга зарчмыг баримтлан ажиллаж, харилцан хүндэтгэлтэйгээр асуудлаа хамтран шийдэж байхыг мал эмнэлгийн байгууллага, сургуулиудад хандан уриалсан юм.
Доорх нийтлэлийн зорилго нь дээрх уриалгыг хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэхэд оршино. Мал эмнэлгийн сургалтыг сэтгэн бодох чадавхыг түлхүү хөгжүүлсэн, бүтээмжтэй, мэргэжилтэй нь уялдуулсан байдлаар зохион байгуулах ёстой. Бидний санал болгож буй өөрчлөлтүүд нь мал эмнэлгийн мэргэжлийн ирээдүйг улам гэрэл гэгээтэй болгоно гэдэгт итгэлтэй байна.
Юуны өмнө, мал эмнэлгийн сургуулиуд өөрийнхөө төдийгүй нийт мал эмнэлгийн мэргэжил, үйлчилж буй нийгмийнхээ хэрэгцээ шаардлагыг харгалзан өөртөө дүгнэлт хийх чадвараа хөгжүүлэх хэрэгтэй. Үүнийг хэрэгжүүлэх зарим аргачлалыг дараах байдлаар сийрүүлэв.